Δευτέρα, 30 Μαΐου 2016

ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΓΟΡΤΥΝΟΣ κ. ΙΕΡΕΜΙΑΣ, Επιστολή προς ιερείς

γόρτυνος-ιερεμίας.jpg
Δημητσάνα - Μεγαλόπολη, Δευτέρα 30 Μαΐου 2016
Ἀγαπητοί συλλειτουργοί ἀδελφοί,
ἱερεῖς τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Γόρτυνος καί Μεγαλοπόλεως
Στήν παροῦσα μου πρός Σᾶς ἐπιστολή θέλω κατά πρῶτον νά σᾶς πῶ ὅτι διακόπτω τήν σειρά τῶν κηρυγμάτων μου στά βιβλία τῆς Ἁγίας Γραφῆς, γιατί τήν θεωρῶ δύσκολη γιά τόν λαό, καί θά ἀρχίσω μία ἄλλη ἁπλῆ καί περισσότερη ὠφέλιμη κηρυκτική σειρά, ἀπό ὁμιλίες τῶν Ἀγίων Πατέρων τῆς Ἐκκλησίας μας ἤ ἀπό τούς βίους τῶν Ἁγίων.

Δεύτερον, στήν ἐπιστολή μου αὐτή θέλω νά δικαιολογήσω μία πρωτοτυπία μου, ὅπως φαίνεται, στήν ἀνάγνωση ἑνός λειτουργικοῦ κειμένου.
1. Θά μέ ἔχετε ἀκούσει – ἄν τό προσέξατε – ὅτι κατά τήν ἀνάγνωση τοῦ Προοιμιακοῦ Ψαλμοῦ στήν Ἑσπερινή Ἀκολουθία, στόν στίχ. 6 «ἄβυσσος ὡς ἱμάτιον τό περιβόλαιον αὐτοῦ», τήν ἀντωνυμίαν «αὐτοῦ» τήν λέγω στό θηλυκό «αὐτῆς». Ἐπειδή αὐτό δημιουργεῖ τήν ἀπορία, γιατί προφέρω ἄλλη ἀνάγνωση, ἐξηγοῦμαι μέ τήν ἐπιστολή μου αὐτή πρός σᾶς καί λέγω ὅτι αὐτή πράγματι εἶναι ἡ ὀρθή γραφή, τό «αὐτῆς», ἐνῶ τό «αὐτοῦ» εἶναι λάθος.
Ἀκοῦστε: Ὁ Ψαλμός αὐτός εἶναι ὑπέροχος! Καί γιά τήν σπουδαιότητά του ἐτέθη στήν ἀρχή τοῦ «οἴμου», δηλαδή τοῦ «δρόμου», τοῦ λειτουργικοῦ δρόμου. Γιατί οἱ λειτουργικές  Ἀκολουθίες ἀρχίζουν μέ τόν Ἑσπερινό, ἐπειδή πρῶτα ἔγινε ἡ ἑσπέρα καί ἔπειτα ἡ ἡμέρα, κατά τό «ἐγένετο ἑσπέρα καί ἐγένετο πρωί, ἡμέρα μία» (Γεν. 1,5). Γι᾽ αὐτό καί τόν Ψαλμό αὐτόν, τόν 103 Ψαλμό, τόν ὀνομάζουμε «προοιμιακό». Εἶναι πρό τοῦ λειτουργικοῦ «οἴμου» (= δρόμου). Εἶναι τό πρῶτο πού λέγουμε ἀρχίζοντας τίς λατρευτικές μας Ἀκολουθίες στόν Θεό.
2. Ὁ Ψαλμός εἶναι ὕμνος στήν παντοκρατορία καί πανσοφία τοῦ Δημιουργοῦ Θεοῦ. Καί γι᾽ αὐτό εἶναι ἐξαρτημένος ἀπό τό 1ο κεφ. τῆς Γενέσεως, τό ὁποῖο ὁμιλεῖ γιά τήν δημιουργία. Ἀπό τόν στίχ. 5 ὁ ποιητής μας ὁμιλεῖ γιά τήν γῆ καί ὑμνεῖ τόν Θεό γιά τήν ἀσφάλειά της, τήν σταθερότητά της, καί λέγει: «Ὁ θεμελιῶν τήν γῆν ἐπί τήν ἀσφάλειαν αὐτῆς, οὐ κλιθήσεται (= δέν θά κλονιστεῖ) εἰς τόν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος». Στήν συνέχεια, στόν στίχ. 6, ὁμιλώντας πάλι γιά τήν γῆ ὁ ποιητής τοῦ Ψαλμοῦ, ἔχει ὑπ᾽ ὄψιν τά ὅσα γράφει ἡ Γένεση στό α´ κεφ. γιά τήν δημιουργία. Τί λέγει ἐκεῖ ἡ Γένεση γιά τήν γῆ; Λέγει ὅτι ἡ γῆ ἦταν σκεπασμένη μέ νερά, μέ πολλά νερά, «ἄβυσσος» λέγονται τά πολλά νερά. Γι᾽ αὐτό καί ἡ γῆ, σάν σκεπασμένη μέ νερά, ἦταν ἀόρατη καί ἄμορφη. «Ἡ δέ γῆ ἦν ἀόρατος καί ἀκατασκεύαστος καί σκότος ἐπάνω τῆς ἀβύσσου», λέγει ἡ Γένεση (1,2). Αὐτό, λοιπόν, πού λέγει ἡ Γένεση γιά τήν γῆ, αὐτό θέλει νά πεῖ καί ὁ ψαλμωδός τοῦ Προοιμιακοῦ Ψαλμοῦ ὅταν λέγει: «Ἄβυσσος ὡς ἱμάτιον τό περιβόλαιον αὐτῆς». «Αὐτῆς» καί ὄχι «αὐτοῦ», γιατί ὁμιλεῖ γιά τήν γῆ. Ὅτι, δηλαδή, τά πολλά νερά («ἄβυσσος») ἦταν σάν ἕνα ροῦχο («ὡς ἱμάτιον») πού σκέπαζαν τήν γῆ («τό περιβόλαιον αὐτῆς»). Μάλιστα λέγει παρακάτω ὁ Ψαλμωδός ὅτι τά νερά κάλυπταν ὅλη τήν γῆ, μέχρι τά ὑψηλά βουνά της: «Ἐπί τῶν ὀρέων στήσονται ὕδατα. Ἀναβαίνουσιν ὄρη». Δέν ἦταν ὅμως ὡραῖο τό θέαμα αὐτό, γι᾽ αὐτό καί ὁ Θεός τά ἐπέπληξε τά νερά, τά «ἐπετίμησε». Καί αὐτά φοβήθηκαν ἀπό τήν φωνή τοῦ Θεοῦ, πού εἶναι ὡς βροντή, καί ἔφυγαν ἀπό τά ψηλώματα τῆς γῆς. Ἔφυγαν καί κατέβηκαν πρός τά χαμηλά, στίς πεδιάδες, ἐκεῖ πού ὅρισε ὁ Θεός γι᾽ αὐτά: Στίς θάλασσες καί τούς ποταμούς. Ἀκοῦστε πόσο ὡραῖα καί παραστατικά τά λέγει αὐτά ὁ Ψαλμωδός μας: «Ἀπό ἐπιτιμήσεώς σου φεύξονται, ἀπό φωνῆς βροντῆς σου δειλιάσουσιν» (στίχ. 7). Ὁ Θεός δηλαδή εἶπε στά νερά, πού σκέπαζαν τήν γῆ, νά φύγουν καί αὐτά φοβήθηκαν καί ἔφυγαν! Καί ποῦ πῆγαν; «Καταβαίνουσι πεδία εἰς τόν τόπον, ὅν ἐθεμελίωσας αὐτά» (στίχ. 8). Τά νερά ἀπό τά ψηλά πού ἦταν («ἀναβαίνουσιν ὄρη») κατέβηκαν στά χαμηλά καί συγκεντρώθηκαν στόν τόπο, πού ἔταξε ὁ Θεός γι᾽ αὐτά («εἰς τόν τόπον, ὅν ἐθεμελίωσας αὐτά»). Μάλιστα, λέγει παρακάτω ὁ Ψαλμωδός, ὅτι ὁ Θεός ἔβαλε ὅριο στά νερά μέχρι ποῦ θά εἶναι καί νά μή ξαναγίνει ἐκεῖνο τό πρῶτο, πού αὐτά σκέπαζαν τήν γῆ. Λέγει ἐπί λέξει ὁ Ψαλμωδός: «Ὅριον ἔθου, ὅ οὐ παρελεύσονται, οὐδέ ἐπιστρέψουσι καλύψαι τήν γῆν» (στίχ. 9). Καί τά ἄψυχα νερά, ὑπακούουν σ᾽ αὐτό τό κέλευσμα τοῦ Θεοῦ καί μένουν στόν τόπο πού τά ὅρισε ὁ Θεός νά εἶναι: Στίς θάλασσες, στίς λίμνες καί στά ποτάμια. Στήν ἐσχατολογική ὅμως ἐποχή, μέ τήν γενική ἀναστάτωση τῶν στοιχείων τῆς φύσεως, παριστάνονται οἰ θάλασσες νά θέλουν νά ὑπερπηδήσουν τό τεθέν ὅριο τοῦ Θεοῦ καί νά καλύψουν πάλι τήν γῆ (βλ. Ψαλμ. 45,4).  
3. Ἐπιμένω, λοιπόν, συλλειτουργοί ἀδελφοί, ὅτι στήν φράση τοῦ προοιμιακοῦ Ψαλμοῦ «ἄβυσσος ὡς ἱμάτιον τό περιβόλαιον» πρέπει νά λέγουμε ἔπειτα «αὐτῆς», γιατί λέγεται γιά τήν γῆ, μέ τήν ἑρμηνεία πού ἔδωσα παραπάνω. Ὅσοι τό λέγουν «αὐτοῦ», δέν ἔχουν νά δώσουν καμμία σωστή ἑρμηνεία γιά τήν ἀνάγνωσή τους αὐτή. Ἀσεβές δέ εἶναι νά ποῦμε ὅτι μέ τό «αὐτοῦ» ἀναφέρεται στόν Θεό. Δηλαδή ὅτι ἡ ἄβυσσος τῶν ὑδάτων κάλυπτε τόν Θεό!..... Καί τό παρακάτω «ἐπί τῶν ὀρέων στήσονται ὕδατα», πῶς θά τό ἑρμηνεύσουμε; Γιατί πρέπει νά ἔχει μία συνέχεια ὁ λόγος μέ τά προηγούμενα.
Ἐξήγηση, Πατέρες μου, γιά τήν ἰδιότυπη ἀνάγνωσή μου στόν 6ο στίχ. τοῦ Προοιμιακοῦ Ψαλμοῦ. Δέν ἐπιβάλλω ὅμως νά ἀκολουθεῖτε καί σεῖς τήν ἀνάγνωσή μου, γιατί τά τυπωμένα ἀπό τήν Ἐκκλησία μας κείμενα ἔχουν τήν ἀντωνυμία «αὐτοῦ». Ἀλλά ἐπιμένω ὅτι πρόκειται περί λάθους. Γι᾽ αὐτό καί ὁ Θεοδώρητος Κύρου, πού στά ἑρμηνευτικά του ἀκολουθεῖ τόν Χρυσόστομο, λέγει: «Τό “αὐτοῦ” ἐπί τοῦ “αὐτῆς” τέθεικε». Πολλά παρόμοια λάθη εἰσεχώρησαν στά λειτουργικά μας βιβλία, οὐ μήν, ἀλλά καί εἰς αὐτά τά βιβλικά κείμενα. Γι᾽ αὐτό καί στίς Θεολογικές μας Σχολές, στήν Βιβλική Θεολογία, ἔχουμε τήν λεγομένη «Κριτική τοῦ κειμένου».
Μέ πολλές εὐχές
† Ὁ Μητροπολίτης Γόρτυνος καί Μεγαλοπόλεως Ἰερεμίας

Δεν υπάρχουν σχόλια :

Δημοσίευση σχολίου

1) Ενδέχεται το περιεχόμενο του άρθρου ή των σχολίων που το συνοδεύουν, να μη συμπίπτει με τις απόψεις και θέσεις του Ιστολογίου

2) Υβριστικά ή προσβλητικά και εν γένει παράνομου περιεχομένου σχόλια δεν θα αναρτώνται ή θα αφαιρούνται

3) Να μην χρησιμοποιείτε greeklish στα μηνύματά σας διότι δε θα αναρτώνται.

4) Να τσεκάρετε το πλαίσιο "Να λαμβάνω ειδοποιήσεις" που βρίσκεται κάτω από το μήνυμα σας, πριν δημοσιεύσετε το σχόλιό σας, ώστε να ειδοποιείστε για τα επόμενα σχόλια αυτής της ανάρτησης, μέσω της ηλεκτρονικής σας διεύθυνσης.

5) Για επικοινωνία : Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο: istologionkatanixis@gmail.com