Κυριακή, 7 Αυγούστου 2016

ΤΟ FILIOQUE ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΛΑΤΙΝΙΝΙΚΟΥ ΜΕΤΑΦΡΑΣΤΙΚΟΥ ΛΑΘΟΥΣ, ΑΛΛΑ ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΠΑΠΙΚΗ ΔΟΓΜΑΤΙΚΗ ΚΑΚΟΔΟΞΙΑ

maxresdefault.jpg
Του Β. Χαραλάμπους, θεολόγου
Σε άρθρο του κ. Παναγιώτη Μπούμη, Ομότιμου Καθηγητή του Πανεπιστημίου Αθηνών, που δημοσιεύτηκε στη romfea.gr και που τιτλοφορείται ‘’Θετικά αποτελέσματα – βήματα της Πανορθοδόξου Συνόδου’’, αναφέρονται μεταξύ άλλων τα εξής, σχετικά με την αιρετική προσθήκη του filioque : «Η ολοκλήρωση και η τελική συμφωνία επ’ αυτού, νομίζουμε, είναι ευχερής και δυνατή εφ’ όσον ως επιστήμονες α) ακολουθήσομε τους κανόνες της γραμματικής των δύο βασικών γλωσσών Ελληνικής και Λατινικής, και β) διορθώσουμε τα μεταφραστικά λάθη στα σχετικά κείμενα της Αγίας Γραφής και του λατινικού Συμβόλου της Πίστεως».  Επ’ αυτού κάνει σχετικό σχολιασμό των ρημάτων ‘’εκπορεύεσθαι και procedere’’.
Δεν μπορεί να παρουσιάζεται η αιρετική προσθήκη του Filioque, σαν αποτέλεσμα μεταφραστικού λάθους ή σαν λεκτική παρεξήγηση, ούτε φυσικά μπορεί κάποιος να παρουσιάσει την κακόδοξη προσθήκη σαν ‘’αδυναμία’’ της λατινικής γλώσσας να αποδώσει τον ρηματικό τύπο ‘’εκπορεύεται’’.  Οι θεολογικές τοποθετήσεις των παπικών στο θέμα τούτο της αιρετικής προσθήκης του Filioque, καταδεικνύουν σαφώς ότι πρόκειται για θεολογική κακοδοξία και όχι λεκτική παρερμηνεία ή γλωσσική ‘’αδυναμία’’. Ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς, ομιλώντας περί του Αγίου Νικηφόρου του Ομολογητού αναφέρει : «του εξ Ιταλών μεν έλκοντος το γένος, καταγνόντος δε της εκείνων κακοδοξίας και τη καθ’ ημάς  Ορθοδόξω προσχωρήσαντος Εκκλησίας» (Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά – Υπέρ των ιερώς ησυχαζόντων, Λόγος 2,2).
Αν προστρέξει κανείς στην «Κατήχηση της καθολικής εκκλησίας» (Catechismo della Chiesa Cattolica) των Παπικών (Αρθρο 1, Εδάφια 245-248), θα διαπιστώσει την Παπική εμμονή στην αιρετική προσθήκη του Filioque, με την ανυπόστατη αναφορά ότι ‘’το Σύμβολο της Πίστεως χωρίς την προσθήκη αυτή ανήκε στην Ανατολική όπως αναφέρει Παράδοση’’. Αυτό καταρρίπτεται και από την Εκκλησιαστική Ιστορία.  Τόσους αιώνες δεν είναι το Σύμβολο της Πίστεως που είχε θεσπίσει η Β΄ Οικουμενική Σύνοδος, που απαγγελόταν σε  Ανατολή και Δύση, χωρίς  την αιρετική προσθήκη;  Η Εκκλησία είχε πάντοτε το Σύμβολο της Πίστεως που απαγγέλλομε εμείς οι Ορθόδοξοι. Αν ήταν γλωσσική παρερμηνεία και όχι θεολογική δογματική θέση, το πρόβλημα θα ελύετο για τους Έλληνες Παπικούς, των οποίων η μητρική γλώσσα είναι η ελληνική, και δεν θα απάγγελλαν  το Σύμβολο της Πίστεως με την αιρετική προσθήκη του Filioque.
Θα πρέπει να ληφθεί υπόψη και το γεγονός της ύπαρξης Παπών ελληνικής καταγωγής, όπως του Πάπα Κλείτου (76-88), του Πάπα Ευάρεστου (97-105), του Πάπα Υγίνου (136-141), του Πάπα Ελευθέριου ή Ελεύθερου (175-189), του Πάπα  Σίξτου (257-258), του Πάπα Ζώσιμου (417-418), του Πάπα Θεόδωρου Α΄ (γεννηθέντος στα Ιεροσόλυμα από Έλληνες γονείς) (642-649), του Πάπα Ιωάννη Στ΄ (687-705), αλλά και Παπών Ελλήνων της Κάτω Ιταλίας και Σικελίας.  Το γεγονός αυτό δεν αφήνει περιθώρια γλωσσικών παρερμηνειών.
Η κύρια αιτία που έχουν αποκοπεί οι Παπικοί από την Εκκλησία ήταν η αιρετική προσθήκη του Filioque.  Αυτό έγινε αιτία  να θέσουν εαυτούς εκτός Εκκλησίας. Ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς αναφέρει το εξής : «το των Λατίνων φρόνημα, δι’ ο των της καθ’ ημάς Εκκλησίας απελήλανται περιβόλων» (Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά – Υπέρ των ιερώς ησυχαζόντων, Λόγος 3,1).  
Ο  λίβελλος τον οποίο κατέθεσε στην Αγία Τράπεζα της Αγίας Σοφίας στην Κωνσταντινούπολη ο Καρδινάλιος Ουμβέρτος στις 15 Ιουλίου 1054, ως απεσταλμένος του Πάπα, το δογματικό αυτό θέμα του Filioque ανέφερε ως αιτία.  Στον λίβελλο των Παπικών κατηγορούντο οι Ορθόδοξοι ως Πνευματομάχοι και Θεομάχοι, καθότι απόκοψαν από το σύμβολο της Πίστεως την αιρετική προσθήκη «και εκ του Υιού», που  είχε θεσπίσει τάχα η Β΄ Οικουμενική Σύνοδος.
«Η αίρεσις του Filioque», σημείωνει ο  Αρχιμανδρίτης Γεώργιος Καψάνης «έχει τας συνεπείας της εις την εκκλησιαστικήν και την προσωπικήν ζωήν, αι οποίαι  γίνονται επίσης ανθρωποκεντρικαί», και ότι «οι παρεκκλίσεις από την πίστιν δεν αλλοιώνουν την Θεολογίαν μόνο της Εκκλησίας, αλλά και διαστρέφουν και αυτήν την πνευματικήν και εκκλησιαστικήν ζωήν» (’Ορθοδοξία και Παπισμός).  Αντιλαμβανόμαστε λοιπόν και την προέκταση της αιρετικής αυτής προσθήκης.
Η αναφορά επίσης σε ‘’λατινικό Σύμβολο της Πίστεως’’, δημιουργεί σε αρκετούς την εντύπωση της διαχρονικότητας.  Η Εκκλησία είχε πάντοτε το Σύμβολο της Πίστεως που απαγγέλλομε εμείς οι Ορθόδοξοι.  Ο  Πάπας Σέργιος  Δ΄ (1009-1012 μ.Χ.) έβαλε την αυθαίρετη προσθήκη του filioque, ενώ προηγουμένως ο Πάπας Λέων Γ΄ (796-816 μ.Χ.) Ορθοδόξως την πολέμησε. «Ο μεν γαρ Πατήρ αναίτιος και αγέννητος· ου γαρ εκ τινος, εξ εαυτού γαρ το είναι έχει.  Ο δε Υιός εκ του Πατρός γεννητώς.  Το δε Πνεύμα το Άγιον και αυτό μεν εκ του Πατρός, αλλ’ ου γεννητώς, αλλ’ εκπορευτώς», αναφέρει ο Άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός.
«Η και ‘’εκ του Υιού’’ εκπόρευσις του Αγίου Πνεύματος εισάγει την διαρχίαν ή τον ημισαβελλιανισμόν εις την Αγίαν Τριάδα, υποτιμά το Άγιον Πνεύμα και παραποιεί όλην την Τριαδολογίαν» αναφέρει χαρακτηριστικά ο Αρχιμανδρίτης Γεώργιος Καψάνης (’Ορθοδοξία και Παπισμός).        Αλλού σημειώνει στο ίδιο σύγγραμμα : «Δια του Filioque η Δύσις προσεπάθησε να κατανοήσει ‘’λογικώς’’ το μυστήριον της Αγίας Τριάδος καταργούσα την αντινομίαν του Τριαδικού μυστηρίου και δεικνύουσα τον ανθρωποκεντρικόν χαρακτήρα της θεολογίας της».  Η αιρετική προσθήκη του filioque αποτελεί μεγάλη κακοδοξία. 

9 σχόλια :

  1. Προσπαθούν να αποδώσουν τις κακοδοξίες και την αίρεση, σε ιστορικούς λόγους,πολιτισμικούς λόγους, γλωσσικούς λόγους επειδή δεν θέλουν να αναγνωρίσουν ότι πρόκειται για ένα κατεξοχήν πνευματικό γεγονός. Αρχή πλάνης οίησις, αρχή πτώσεως υπερηφάνεια. Κανείς δεν έγινε αιρετικός από μη πνευματικούς λόγους, γιατί όταν του υποδειχθεί ένα λάθος που κάνει σπεύδει να το διορθώσει. Εάν θέλει να βοηθήσει κανείς στο να αρθούν οι αιρέσεις το καλύτερο που έχει να κάνει είναι να πιάσει το κομποσχοίνι, όχι τα λεξικά. Όσο περισσότερη υπαρξιακή βεβαιότητα έχει ο ίδιος για την αλήθεια της πίστεως, ζώντας εντός του ανακαινιστικού κλίματος της εκκλησίας μας, τόσο περισσότερο και καλύτερα μπορεί να πληροφορήσει και τους αιρετικούς.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Τον 7ο αιώνα ο Άγιος Μάξιμος ρωτήθηκε -γιατί είχε αρχίσει να κυκλοφορεί αυτή η πληροφορία, ότι στη Δύση χρησιμοποιούν το Filioque- τι γνώμη είχε γι’ αυτό το πράγμα. Η απάντησή του ήταν ότι εξέτασε το ζήτημα και ότι η κατάσταση έχει ως εξής: Οι Ρωμαίοι, οι λατινόφωνοι δεν έχουν διαφορετικές λέξεις για να εκφράσουν αυτά τα δύο (το εκπορεύεται και το πέμπεται). Χρησιμοποιούν μόνο μια λέξη. Συνεπώς από εκεί προέρχεται μια σύγχυση. Και πρέπει εμείς οι Έλληνες, οι Ελληνόφωνοι να δείξουμε κατανόηση ως προς αυτό. Και να μη θεωρούμε ότι είναι αυτομάτως αίρεση το Filioque των Δυτικών, διότι όπως εξηγεί αναλυτικά στην "επιστολή προς Μαρίνο" το Filioque προέρχεται από τη σύγχυση αυτή.... Ο Μάξιμος στην επιστολή «Προς Μαρίνον» τονίζει ότι το συζήτησε με τους Ρωμαίους της εποχής και διαπίστωσε ότι δεν εννοούν τον Υιό ως Αίτιο. Έτσι ο Μάξιμος απαλλάσσει τους Δυτικούς από την κατηγορία της αιρέσεως. Αυτά βέβαια συμβαίνουν κατά τον 7ο αιώνα. Αργότερα που το Filioque γίνεται σημαία εναντίον των Ορθοδόξων από τη Δύση, τότε τα πράγματα αλλάζουν και παίρνουν άλλη τροπή...Στις συζητήσεις που γίνονται, οι Δυτικοί δεν είναι διατεθειμένοι να αρνηθούν ότι ο Υιός είναι συναίτιος με τον Πατέρα στην εκπόρευση του Αγίου Πνεύματος και συνεπώς καταντά αίρεση το Filioque, γιατί δεν μπορεί κανείς να το δεχθεί. Στην σύνοδο της Φλωρεντίας έγινε μια προσπάθεια να ενωθούν τα διεστώτα με την έκφραση «δι’ Υιού». Εάν γινόταν δεκτό και από τις δύο πλευρές, αντί να πούμε «εκ του Υιού», να πούμε «δι’ Υιού». Δηλαδή αυτή η μεσιτεία που λέει ο Γρηγόριος Νύσσης. Αλλά και αυτή η προσπάθεια ναυάγησε, διότι δεν ήταν διατεθειμένη καμιά από τις δύο πλευρές να πάρει σαφή θέση πάνω σ’ αυτό και η Δύση είχε πλέον σταθεροποιήσει την θέση της «εκ του Πατρός και εκ του Υιού» και δεν ήθελε με κανένα τρόπο να υποχωρήσει πάνω σ’ αυτό και να το αντικαταστήσει με το «δια του Υιού».Σήμερα γίνονται νέες προσπάθειες και είναι πάρα πολύ ενδιαφέρον να δει κανείς που θα οδηγήσουν αυτές. Ως Ορθόδοξοι θεολόγοι, θα πρέπει να έχουμε υπόψη μας ότι κάθε προσπάθεια, οποιαδήποτε και να είναι, οπουδήποτε και να οδηγήσει δεν θα πρέπει να οδηγήσει στη συσκότιση αυτή της βασικής αρχής ότι μόνο ο Πατήρ είναι ο αίτιος στην ύπαρξη της Αγίας Τριάδος. Έχει προταθεί και η ιδέα –κυρίως από ένα Ρώσο θεολόγο που ασχολήθηκε ειδικά με αυτό- από τον Bolotov ότι το Filioque πρέπει να θεωρηθεί ως θεολογούμενο. Υπάρχει η διάκριση την οποία αυτός κυρίως την εισήγαγε, ότι πολλές ιδέες δεν αποτελούν δόγματα, τα οποία επηρεάζουν τη σωτηρία του ανθρώπου. Αλλά αποτελούν θέματα προς συζήτηση, τα οποία ονομάστηκαν θεολογούμενα σε αντίθεση προς τα δόγματα που δεν είναι θεολογούμενα, δεν υπόκεινται σε συζήτηση. Υπάρχει λοιπόν, η πρόταση να θεωρηθεί το Filioque θεολογούμενο, αλλά είναι μια πρόταση η οποία ούτε από Δυτικούς ούτε από τους Ανατολικούς έγινε δεκτή. Διότι και οι Δυτικοί ισχυρίζονται ακόμη –σήμερα αρχίζουν λίγο να απομακρύνονται από αυτή τη θέση, αλλά στο Μεσαίωνα το ισχυρίζονταν σαφώς- ότι το να μη πιστεύει κανείς στο Filioque είναι αίρεση και αποτελεί δόγμα το να πιστεύει κανείς στο Filioque. Επομένως, η έννοια του θεολογούμενου δεν έγινε δεκτή και επανέρχεται κάπου-κάπου στη συζήτηση σήμερα όπως και οι θέσεις του Bolotov, αλλά δεν φαίνεται να γίνεται πρόοδος στην κατεύθυνση αυτή. Η θέση μας θα πρέπει να είναι ότι εφόσον ισχύουν οι όροι που αναφέραμε, το Filioque μπορεί να θεωρηθεί θεολογούμενο. Εμείς στην Ανατολή δεν έχουμε ανάγκη να το εισαγάγουμε, ενώ στη Δύση μπορούν να το χρησιμοποιούν, εάν το εννοούν με αυτό τον σωστό τρόπο που το εννοούσαν στον 7ο αιώνα. Εάν το θεωρούν κατά ένα τρόπο που θα έκανε τον Υιό συναίτιο του Πατέρα, τότε δεν έχουμε θεολογούμενο αλλά αίρεση, διότι τίθεται σε κίνδυνο η μοναρχία. Το ότι είναι μόνο ο Πατήρ αίτιος αυτό συνδέεται με το ότι στο Θεό έχουμε μια αρχή και η αρχή νοείται εδώ οντολογική. Δεν έχουμε δύο αίτια, δεν έχουμε δυο αρχές. Εφόσον έχουμε μοναρχία, έχουμε ένα αίτιο και αυτό συμπίπτει με τον Πατέρα. Τότε στην κυριολεξία Θεός είναι ο Πατήρ. Εάν εισαγάγουμε και δεύτερο αίτιο, τον Υιό, τότε κινδυνεύουμε να πέσουμε σε δύο Θεούς. (σεβ. Μητροπ. Περγάμου Ιωάννη Ζηζιούλα)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Η ιστορική όψη που παρουσιάζει το πρόβλημα του Filioque. Αρχικά μπήκε στη Δύση στο Σύμβολο της Πίστεως στην Ισπανία τον 6ο αιώνα στην 3η Σύνοδο του Τολέδου. Ο βασιλιάς Ρεκαρέρδος, ο οποίος είχε μεταστραφεί από τον Αρειανισμό, όπως κάθε μεταστρεφόμενος καινούριος προσήλυτος ήταν και αυτός φανατικό υπέρ της νέας πίστεως. Ήθελε λοιπόν, σώνει και καλά να ενισχύσει την αντιαρειανική θέση ότι ο Υιός είναι Θεός και αυτό το βρήκε στο Filioque, το οποίο υπήρχε στη Δύση, κυκλοφορούσε, αλλά δεν είχε μπει μέσα στο Σύμβολο της Πίστεως. Αυτός λοιπόν επέδρασε στη σύνοδο αυτή να το εισαγάγει στο σύμβολο της Πίστεως. Ούτως ώστε πανηγυρικά να ομολογηθεί ότι ο Υιός είναι ίσος με τον Πατέρα. Και ως εκεί τα πράγματα είναι ανώδυνα κάπως, αλλά αυτό που συμβαίνει μετά, τώρα δημιουργεί μια νέα εποχή. Η εμφάνιση των Φράγκων και η εμφάνιση του Καρλομάγνου ως αντιπάλου του Βυζαντίου, με την έννοια ότι ήθελε αυτός να ιδρύσει το γνήσιο ρωμαϊκό κράτος ως διάδοχο του ρωμαϊκού κράτους. Ενώ ο Βυζαντινός αυτοκράτορας θεωρούσε τον εαυτό του διάδοχο και τη Βυζαντινή αυτοκρατορία συνέχεια της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας. Στην προσπάθεια αυτή του Καρλομάγνου να δημιουργήσει πόλεμο κατά του Βυζαντίου, επιστρατεύει ο Καρλομάγνος το Filioque, διότι την εποχή εκείνη –όχι όπως σήμερα που κανείς δεν θα έδινε σημασία σε μια θρησκευτική θέση- μπορούσες να κάνεις πόλεμο με μια λέξη δογματική. Συσπείρωσε λοιπόν όλο του το στρατόπεδο ο Καρλομάγνος γύρω από το Filioque, ισχυριζόμενος ότι οι Βυζαντινοί είναι αιρετικοί και δεν το έχουν. Επομένως ήταν θέμα πίστεως όλη αυτή η διαμάχη με το Βυζάντιο. Αλλά την εποχή εκείνη ο πάπας δεν συμφωνούσε με τον Καρλομάγνο. Έβλεπε τον Καρλομάγνο τον ίδιο σαν έναν αντίπαλο και της δικής του εξουσίας κι έτσι ο πάπας βρέθηκε να υποστηρίζει την πλευρά του Βυζαντίου και να είναι αντίθετος στην εισαγωγή του Filioque στο Σύμβολο της Πίστεως. Και για να το δείξει αυτό πανηγυρικά ο Λέων Γ’ δίνει εντολή γράφοντας σε δυο πλάκες το Σύμβολο της Πίστεως χωρίς το Filioque και αναρτά τις πλάκες στην βασιλική του Αγίου Πέτρου. Και σήμερα μάλιστα σ’ ένα από τα συνέδρια που έγιναν για το θέμα της Β’ Οικουμενικής Συνόδου στη Ρώμη, ένας ρωμαιοκαθολικός θεολόγος εισηγήθηκε ότι θα ήταν μια πολύ καλή ενέργεια εκ μέρους της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας να αναρτήσει πάλι αυτές τις πλάκες, τις οποίες έχουν τώρα καταχωνιάσει – τις πλάκες του Λέοντος του Γ’ που έχουν το Σύμβολο της Πίστεως χωρίς το Filioque. Μέχρι την εποχή εκείνη παραμένει υπόθεση των Φράγκων η υπεράσπιση του Filioque. Η Ρώμη δεν συμφωνεί. Η Ρώμη πρωτοεισάγει το Filioque στο Σύμβολο της επισήμως, μόνο τον 11ο αιώνα. Το 1014 με επιμονή ενός εκ Γερμανικής καταγωγής Φράγκου αυτοκράτορα του Φρειδερίκου Δ’, η τελετή της στέψεώς του στη Ρώμη από τον πάπα, γίνεται με τον όρο ότι θα εισάγει το Σύμβολο της Πίστεως μαζί με το Filioque. Η Ρώμη για λόγους σκοπιμότητας - και συνήθως η Ρώμη την σκοπιμότητα την βάζει σε πρώτη γραμμή - το δέχθηκε αυτό. Είχαν ωριμάσει κάπως τα πράγματα – είχε προηγηθεί και η διένεξη με τον Φώτιο λόγω του ότι ήθελε να επιβάλει η Ρώμη την πολιτική της στη Βουλγαρία. Και μπήκε το Filioque μέσα στη διένεξη Είχε δημιουργηθεί ένα κλίμα αντιθέσεως μεταξύ Ρώμης και Κωνσταντινουπόλεως, μέσα στην οποία διένεξη και το Filioque έπαιξε κάποιο ρόλο. Είχαν ωριμάσει λοιπόν τα πράγματα στον 11ο αιώνα. Μπαίνει το Filioque επισήμως στο Σύμβολο της Πίστεως της Ρώμης. Και έκτοτε η Ρώμη η ίδια πλέον μαζί με τους Φράγκους, αναλαμβάνουν την υπεράσπιση του Filioque σε σημείο που το 1054 που έγινε το σχίσμα μεταξύ Ρώμης και Κωνσταντινουπόλεως, το ανάθεμα του Πάπα που κατέθεσε ο Ουμπέρτος στην Αγία Τράπεζα της Αγίας Σοφίας, περιείχε την κατηγορία ότι οι Ανατολικοί απήληψαν από το Σύμβολο της Πίστεως το Filioque. Αυτό είναι πολύ ενδιαφέρον διότι επί αιώνες πίστευαν στη Δύση ότι απηλήφθη το Σύμβολο από τους Ανατολικούς και όχι ότι προσετέθη από τους Δυτικούς. Από τότε δημιουργείται και μια βιομηχανία θεολογικών επιχειρημάτων και στις δυο μεριές. Αρχίζει ο αγώνας πλέον της δικαιώσεως ή της απορρίψεως του Filioque. (σεβ. Μητροπ. Περγάμου Ιωάννη Ζηζιούλα)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Οι μπούρδες του κ.καθηγητή, τόν οποίο είχα στη σχολή, σε δογματικά ζητήματα δεν έχουν τέλος!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Ευγε σας κ. Χαραλαμπους!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Πρέπει να τονισθή ότι δεν είναι αίρεσις ο όρος καθ' αυτός ότι το Πνεύμα εκπορεύεται εκ του Πατρός και του Υιού ή δια του Υιού, όταν ο όρος σημαίνη ενέργειαν και πέμψιν, εις ήν μετέχει ως Κύριος και Θεός το Πνεύμα, αλλά είναι αίρεσις όταν σημαίνη τρόπον υπάρξεως του Πνεύματος. Εις το Σύμβολον ο όρος εκπόρευσις σημαίνει τρόπον υπάρξεως. Δια τούτο η προσθήκη του Filioque είναι αίρεσις. Και δια τούτο οι λατινόφωνοι Ρωμαίοι ουδέποτε προσέθεσαν εκουσίως το Filioque εις το Σύμβολον.(πρωτοπρ. Ιωάννης Σ. Ρωμανίδης)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. Τυγχάνει εξόχως λυπηρό, τέτοιου είδους απόψεις, αντιλήψεις και θέσεις να εκπορεύονται από τις γραφίδες Ορθοδόξων πανεπιστημιακών καθηγητών Θεολογίας! Πρόκειται περί συμπτώματος παρακμής της πανεπιστημιακής Θεολογίας!
    Λ.Ν.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  8. Η περί Αγίας Τριάδος διδασκαλία του Αυγουστίνου, εξ επόψεως της πατερικής παραδόσεως, είναι κακόν συνοθύλευμα και μίξις των αμίκτων μέσα εις την οποίαν ο εκκινών από πατερικάς προϋποθέσεις διαπιστώνει μίαν πλήρη σύγχυσιν. Ουσιαστικώς δεν έχει πολλήν σχέσιν με την πατερικήν παράδοσιν και πρέπει να απορριφθή ως σύνολον. Η περί εκπορεύσεως διδασκαλία του Αυγουστίνου είναι μόνον το ελάχιστον μέρος μιας μεγάλης και συγκεχυμένης μεγαλοπρεπούς αιρετικής συνθέσεως. Εάν η Ορθόδοξος Εκκλησία σκέπτεται σοβαρώς διάλογον με τους απογόνους των Φραγκολατίνων, πρέπει πρώτον να καταδικάση επισήμως τα συγγράμματα του Αυγουστίνου και εν συνεχεία να εξηγήση εις τους Ευρωπαίους τους λόγους. Συμβιβασμός μεταξύ των θεολογικών προϋποθέσεων του Αυγουστίνου και της θεολογίας των Πατέρων αποκλείεται. (πρωτοπρ. Ιωάννης Σ. Ρωμανίδης)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  9. Γιά τό Ἅγιο Πνεῦμα πιστεύουμε ὅτι ἐκπορεύεται προαιώνια ἀπό τόν Θεό Πατέρα, ἀλλά στόν κόσμο στέλνεται ἐν χρόνῳ ἀπό τόν Υἱό. Τό λάθος τῶν Ρωμαιοκαθολικῶν εἶναι ὅτι αὐτή τήν ἀποστολή τοῦ Ἁγίου Πνεύματος στόν κόσμο ἀπό τόν Υἱό πού γίνεται ἐν χρόνῳ, αὐτοί τήν νομίζουν ὡς αἰώνια ἐκπόρευση τοῦ Ἁγίου Πνεύματος ἀπό τόν Υἱό καί μιλᾶνε ἔτσι γιά Φιλιόκβε. (Μητροπ. Γόρτυνος Ἰερεμίας)

    ΑπάντησηΔιαγραφή

1) Ενδέχεται το περιεχόμενο του άρθρου ή των σχολίων που το συνοδεύουν, να μη συμπίπτει με τις απόψεις και θέσεις του Ιστολογίου

2) Υβριστικά ή προσβλητικά και εν γένει παράνομου περιεχομένου σχόλια δεν θα αναρτώνται ή θα αφαιρούνται

3) Να μην χρησιμοποιείτε greeklish στα μηνύματά σας διότι δε θα αναρτώνται.

4) Να τσεκάρετε το πλαίσιο "Να λαμβάνω ειδοποιήσεις" που βρίσκεται κάτω από το μήνυμα σας, πριν δημοσιεύσετε το σχόλιό σας, ώστε να ειδοποιείστε για τα επόμενα σχόλια αυτής της ανάρτησης, μέσω της ηλεκτρονικής σας διεύθυνσης.

5) Για επικοινωνία : Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο: istologionkatanixis@gmail.com